Ünite – 7 – TOPLUMSAL EŞİTSİZLİKLER, SINIF VE YOKSULLUK

·        Toplumsal sınıf perspektifi → Eşitsizliğin kaynağı – Yapısal unsurlar (sistemin kendisi)

Yoksulluk Yaklaşımları

1.     Liberal Yaklaşım :

·        “mutlak yoksulluk” kavramına uygun biçimde ‘yoksulluk – eşitsizlik’ ilişkisini ele alır.

·        Gelir yetesizliği, gelir dağılımı içindeki konumu,barınma, altyapı ve beslenme olanaklarına insanca yaşam koşullarında erişim

2.    Kültürel Yaklaşım :

·        “görece yoksulluk” kavramına uygun olarak ‘yoksulluk- toplumsal sınıf’ ilişkisini ele alır.

·        yoksulluğun kişilerin benliğinde yarattığı olumsuz etkileri,  tüketimden dışlanmışlıktan nasıl etkilendiğini, kültürel olarak yoksulluğa verilen anlamları, yoksullukla baş etme stratejilerini, yoksul olmanın ‘yapabilirlik’ ile ilişkisi. Yoksulum ama bir sürü şey yapabiliyorum.

·        Yoksullar ‘yoksulluk kültürü’ nü geliştirirler ve bu kültürel varoluş, yoksulluğu yeniden üretir.

3.    Marksist Yaklaşım :

·        yoksulluk, toplumsal sistemin ve yapının (Kapitalizm) bir sonucudur. 

·        Yoksullar – ‘yedek işgücü ordusu’ – emeğin değerini düşürür.

·        Yedek işgücü ordusunun iki boyutu →

mutlak artık nüfus – gelişmekte olan ülkeler

görece artık nüfus – gelişmiş ülkeler

Yoksulluğun Nedenleri (Şenses)

1-Bireysel Nedenler → kişilerin yetenekleri, sorumluluk ve disiplin anlayışı, tutumluluk derecesi gibi kendi kişisel özellikleri. Bireyselci yaklaşım - yoksulları hem kurban, hem neden olarak görür.

2-Yapısal Nedenler → Sosyo ekonomik sistem - ekonomi politikaları, yetersiz eğitim ve istihdam olanakları, ayrımcılık gibi dış unsurlar.

Yoksulluk Ölçümleri

1-BM- ‘İnsani Gelişme Endeksi’ – 1990

·        Yaşam kalitesi göstergeleri - Çocuklarda beslenme oranları, çocuklarda ölüm oranları, toplumsal cinsiyet bazında gelişmeler, kaliteli suya erişim oranları gibi ölçütleri ele alır.

2- Gelir Dağılımı Çalışması

·        Nüfus, toplumda üretilen gelirden (gayri safi milli hasıla) aldıkları paya göre yukardan aşağıya doğru sıralanır. Gelirin en üst dilimi ile en alt dilimi arasındaki farklılıkları görmek mümkün olur.

·        Gini katsayısı – yüksek ise- gelir dağılımı- adaletsiz

3-Yoksulluk Sınırı – (Mutlak Yoksulluk) – Rowntree

·        Yoksulluk sınırı- minimum kalori ihtiyacını karşılamak için gerekli besinler, ‘standart diyet’i sağlayacak gelir.

·        Açlık sınırı – standart diyeti karşılayacak gelire sahip olamama, bunun yanında minimum barınma ve giyim gereksinimlerini de karşılayamama

4-Göreceli yoksulluk – Townsend

·        Bir toplumda geçerli ve geleneksel olarak toplumun üyeleri tarafından kabul edilmiş yaşam standardına göre göreceli olarak belirlenir.

Sosyal Yurttaşlık ve Yoksulluk

·        Yoksulluğun tanımlanmasında, önemli bir referans noktası, ‘yurttaşlık hakları’ dır.

·        Marshall – sosyal haklar- yurttaşlık haklarının odağı.

·        Yoksulluk – yurttaşlık haklarından dışlanmış olmak

Refah Devleti ve Yoksullukla Mücadele Programları

·        Refah devleti – sosyal devlet – 1945 – 1980

·        Tam istihdam ve akpsamlı sosyal güvenlik ağının kurulması hedefi taşıyan politikalar.

·        1980 lerden sonra – neo liberal ve piyasa yanlısı politikalar. Refah devleti politikaları eleştirilir – yardıma bağımlılık, yoksulluk kültürü oluşur.

Yoksulluk Kültürü –Kurbanı Suçlama  - Malthus

·        Yoksulluğu, nüfus artışına bağlayan Malthus – nüfusta, eğitimsiz, tembel ve bağımlı kişilerin artması ile yoksulluk ta artar.

·        Yoksul – yardımı hak eden- kendileri için bir şeyler yapan

·        Yoksul- yardımı hak etmeyen –düşkün bie hayat yaşayan, suça karışan

·        ‘Alt sınıf’ – yoksullar

·        Oscar Lewis – 1961 deki çalışması – muhafazakar bakış açısı – Amerikadaki Meksika göçmenleri (5 aile) üzerinde yaptığı çalışma- yoksulluğu bir kader olarak gördüklerini, bu durumdan çıkmak için çaba göstermediklerini, ‘yoksulluk kültürü’ nü yeniden ürettiklerini.

·        Amarta Sen- ‘yapabilirlik’ – insanın, açlık, kötü barınma koşullarından kaçınabilme yetisi

·        Yoksulluk = yapabilirlikten yoksunluk

Yeni Yoksulluk – Tüketimden Dışlanmışlık

·        Z. Bauman-yoksulluk, sadece yokluk ve bedensel tehlike anlamına gelmez. Aynı zamanda sosyal ve psikolojik bir durumdur. Toplumda nezih yaşam standardında yaşayamamak, bireyin öz saygısını yitirmasine de sebep olur.

* Bauman- yeni yoksulluk anlayışı – toplumda yaygın kabul gören ve gösterişsel biçimde tüketemeyenin yoksulluğu